Loading...

Ekolojik ev tasarımları – İlham Verici 9 Ekolojik Ev Modeli

Ekolojik ev tasarımları

Ekolojik ev deyince belki aklımıza kendi enerjisini üreten, ahşap kaplama evler gelse de teknoloji geliştikçe hayal gücümüzün sınırlarını zorlayan tasarımlar ortaya çıkıyor. Bu yazıda dünyanın dört bir yanından ve Türkiye’den, doğal kaynaklarımızı en az kullanan, ilham verici ekolojik ev örnekleri bulacaksınız.

İçindekiler

  1. Pasif Ev
  2. Tiny House
  3. Karbon Negatif Ev
  4. Prefabrik Ev
  5. Yeşil Ev
  6. Konteyner Ev
  7. Çuval Ev /Toprak Ev/Saman Ev
  8. Akıllı Ev
  9. Sürdürülebilir Çiftlik Evi

Ekolojik ev ne demek?

Ekolojik ev, su ve enerji ihtiyaçlarını azaltan malzemeler ve teknolojilerin kullanıldığı, böylece karbon ayak izinin mümkün olabilecek en düşük seviyede tutularak tasarlandığı çevre dostu evler demek oluyor. Bu evler birçok açıdan çeşitlilik gösteriyor. Isıyı koruyan bir ev de sürdürülebilir olurken, bazı ev sahipleri evin mutfak eşyalarının geri dönüştürülmüş malzemelerden üretilmesine de dikkat ediyor. Fabrika üretimi uygun maliyetli prefabrik ev de olabilir, bir mimara sipariş edilen de… Sadece doğadan ve kullanılmış malzemeler toplanarak elle yapılan ekolojik evler de son yıllarda yükselişte ki onunla ilgili de Türkiye’den bir örnek aşağıda paylaşıyorum.

En Popüler Ekolojik Ev Tasarım Örnekleri

1-Isı Kaybının Yok Seviyede Olduğu Pasif Ev (Passivhaus)

  • Hava geçirmez
  • Isı yalıtımı
  • Isı köprüsüz tasarım
  • Isıyı geri kazanan havalandırma
  • Yüksek seviyede yalıtılmış kapı-pencereler

Almanya’da Pasif Ev Enstitüsü‘nün belirlediği standartlara uygun olarak tasarımı ve inşası yapılan evler, bu standartlara uygun görüldüğünde sertifikalandırılıyor. Yüksek seviyede yalıtım, hava sızdırmayan malzemeler ve geri kazanımlı havalandırma sistemi ile ısıtma/soğutma için minimum enerji harcanması prensibine dayanıyor. Mimar ve mühendisler Almanya’nın da bulunduğu Orta ve Kuzey Avrupa’nın soğuk iklimine göre tasarlamışlar. Öyle ki ekstra soğutma gerekirse harcanan enerji, standart bir evin harcadığı enerjinin sadece yüzde 10’u kadarmış!

Bu konuya merakım arttığında varlığından haberdar olduğum Sıfır Enerji ve Pasif Ev Derneği’nin internet sitesinde (sepev.org) çarpıcı bilgiler var. Araştırmacılar, pasif ev binalarının -bölgesel iklimden bağımsız olarak- standart bir yapıya göre yüzde 90, yeni binalara göre yüzde 75’e varan ısı/enerji tasarrufu sağladığını kanıtladı. Bu seviyede bir yalıtımla, yapının ısı kaybı o kadar azalır ki ısıtmaya neredeyse hiç ihtiyaç duyulmuyormuş, o derece!

Emeklilik planları yapan bir hanım, bir arkadaşının pasif ev kavramından bahsetmesi üzerine ekolojik tasarım danışmanları ile bir araya gelerek geleneksel mimariye de uygun olacak bir ev istediğini anlatmış.

Ortaya çıkan ekolojik ev bu. Bu evin büyüklüğü: 201 metrekare. Maliyeti:  £453,000 (4.389.388 TL)

2-İstediğiniz Yere Giden Tiny House ve Tiny House Toplulukları

  • Taşınabilir
  • Uygun maliyet
  • Düşük aylık giderler
  • Güneş panelleri ile çok düşük enerji maliyeti
  • Kısa sürede temizlik
Oregon tiny house topluluğu, countryliving.com

Karbon ayak izini azaltmamızın yollarından biri de sadeleşip küçülmektir. Bu minik yapılar, sadece ihtiyacımız olan şeyleri içeriyor, fazlası yok. Yapının altında tekerlek olduğu için kolayca istediğiniz yere nakliye ediyorsunuz. Taşımak için ekstra malzemeye ihtiyacınız olmuyor. Trafik tescil işlemlerini yaptırdığınızda imarlı arsa vasfı taşımayan bir araziye de küçük mobil evinizi kondurabiliyorsunuz.

Tiny house bir hareket olduğundan bu akımın toplulukları da oluşmuş durumda. Buna en iyi örnek Amerika Birleşik Devletleri’nden… Civardaki çiftliklerde çalışan veya bölgeye tatil amacıyla gelen insanlar bu şekilde yan yana ufak evlerde yaşıyorlar. Spruce.com ‘da okuduğuma göre farklı şehirlerde böyle yaşayan 13 topluluk var. Yukarıdaki fotoğrafta Oregon’daki topluluğun yaşam alanından…

Küçük ev akımının ortaya çıkışı global ekonomik krizin yaşandığı 2008-2010’lu yıllara dayanıyor. Küçük ev akımı, Vikipedi’de daha az masrafla, çevreye daha az zarar vererek yaşamak için fikir, mimari çözümler, ürün ve dayanışma grupları geliştirmek amacıyla başlayan bir toplumsal hareket olarak tanımlanıyor.

Internette satılan tiny house fiyatları değişkenlik gösteriyor. Bir ufak evin maliyeti yaklaşık 130 binlerden başlıyor, 200 bin TL nin üzerine çıkabiliyor. Fiyat istediğiniz detaylara göre artıyor. Bir örnek verecek olursak “Gökyüzü penceresi (sky window) olsun, yattığım yerden yıldızları seyredeyim” diyorsanız 10 bin TL civarı bir parayı gözden çıkarmalısınız.  

3-Karbon Negatif Ev

Ekolojik ev listesinde karbon nötr eve bir örnek
Görsel: Fitz Architect News

Karbon nötr olmaktan daha iyisi, aldığından daha fazlasını veren, yani ihtiyacından fazla enerji üreten evler. Ana elektrik şebekesine bağlı olmuyor.

Önceki yıllarda bir belgeselde izleyip imrenmiştim, ABD’de sistemi kurarken devletten destek alıyor, ürettiğiniz elektriğin fazlasını devlete satıyorsunuz. Türkiye’de de bu sistemin önü açılmış durumda. 2019’da Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun (EPDK) yaptığı düzenleme ile çatınıza kuracağınız güneş panellerinde üretilen fazla elektriği mevcut şebeke üzerinden elektrik dağıtım şirketine satabiliyorsunuz. Bu imkan hem giderlerini azaltmak isteyen apartmanlar, hem de müstakil evler için geçerli olacak. Bunun için bağlı bulunulan elektrik dağıtım firmasına başvurmak gerekli. Lisanssız elektrik üretimine başvurmak için tapu veya en az 2 yılllık kira sözleşmesi şartı aranıyor. Diğer belgeler için elektrik dağıtım şirketlerinin internet sitelerine bakabilirsiniz.    

4-Bir Haftada Kurulan Prefabrik Ev

  • Az atık
  • Dayanıklı
  • Kısa sürede üretim
Ekolojik ev prefabrik bir örnek İsveç’ten

Tiny house gibi diğer evlerin birçoğu prefabrik ev kategorisine giriyor. “Fabrikada üretilen ev” demek. Prefabrik evler betondan yapılan standart evlere göre uygun maliyetli oluyor ve 1 haftada kuruluyor. 82 metrekare 2+1 bir ev için 54000 TL de fiyat alabiliyorsunuz, firmasına ve aldığınız hizmetlere göre 120 bin TL de.    

5-Yeşil Ev

Yeşil binalar, sürdürülebilir yapı malzemelerinden inşa edilen sertifikalı yapılar. Su ve enerji verimliliği standart betonarme binalardan epey yüksek. Yeşil ev yapımında süreç, arazinin seçimi ile başlıyor. Belli standartlarla sertifikalandırma yapılıyor, ancak dereceleri de var. Derecelendirme, sağladıkları performansa göre değişiyor.

Sertifika veren birkaç kurumun temel prensipleri aynı olmasına rağmen standartlar arasında farklılıklar var. Her sürdürülebilir eve yeşil ev diyoruz. Buna karşılık her yeşil evin sürdürülebilirlik özellikleri aynı değil.

En yaygın kullanılan yeşil bina sertifikasyonunu Amerikan Yeşil Bina Derneği’ne ait olan LEED veriyor. Bronz, gümüş ve altın sertifikasyon dereceleri var. Dernek, puanlama sistemini ekosistemi bozacak 10 ana kategoride değerlendiriyor. Sınıfı geçenler “Geçer, iyi, çok iyi, mükemmel, sıradışı” olarak adlandırılıyor.

Türkiye’de de son yıllarda “yeşil ev” malzemesi üreten firma sayısında artış var.

6-Konteyner Ev

Konteyner evde deniz taşımacılığına ait konteynerlerin zevkinize göre tasarlanması söz konusu. Böylece konteyner ikinci bir yaşam şansı elde etmiş oluyor, ki bu da sürdürülebilirlik ilkelerinden biri. Kullanılan çelik veya alüminyum malzeme, doğası gereği sağlam ve iklim şartlarına dayanıklı olduğu için uzun ömürlü. Önceleri felaketler sonrası geçici konaklanılan yer olarak kullanılırken artık şık bir tasarımla konforlu bir çiftlik evi olarak kullananların sayısı artıyor.

7-Çuval Ev/Toprak Ev/Saman Ev

Ekolojik ev tasarımlarına harika bir örnek, Alakır Nehri Kardeşliği'nin "Çuval ev"i
Çuval ev-Alakır Nehri Kardeşliği (Antalya)

Ağaç kesilmeden, toprağa ve canlılara zarar verilmeden, tamamı doğada bulunan malzemelerden üretiliyor. Toprak ev ifadesini duyunca Anadolu’daki eski kerpiç evleri hatırlıyoruz ya da tuvaleti dışarda, herhangi bir konforu olmayan mütevazı bir yapı aklımıza geliyor belki. Ancak teknolojiyle birlikte toprak evler çok gelişti. Bir evde ihtiyaç duyabileceğiniz her şeyi karşılayan, hatta gayet lüks ofis ve yaşam alanları yapılıyor artık, gelişmiş teknolojiler sayesinde.

Toprak ev

İstanbul’da toprak ev yapmanın öğretildiği bir yer olduğunu duymuş muydunuz? İTÜ Vakfı bünyesinde kurulan Toprak Yapılar Grubu tarafından! İsmine de bayıldım. Grup, Facebook sayfasında şöyle diyor: “Toprak doğurgandır. Üretkendir. Bütün yaşam türlerinin taşıyıcısıdır. Yapının en iyisi, topraktan üretilendir.”

Ekolojik ev tasarımları listesinde toprak evler ve Prof. Ruhi Kafescioğlu
İTÜ Vakfı’nın kurduğu Toprak Yapılar Grubu’na Aralık 2020’de kaybettiğimiz duayen mimar, Mimarlar Odası kurucularından Prof. Ruhi Kafescioğlu başkanlık ediyordu.

Ülkemizde son 60 yıldır topraktan ev yapılmıyor. İşte bu çalışma grubunun amacı da toprak yapıları yeniden ülkemize kazandırmak. Ancak Ruhi Hocamızın öğrettiği, kerpiç ev modeli değil. Bulduğu toprak karışımına “Alker” adını vermiş. Alker, killi toprak, alçı, kireç ve suyun belli oranlarda birleştirilmesinden oluşuyor ve sınırsız ömrü var! Doğal olarak çevreyi en az kirleten bir yapı modeli. Nefes alıyor, sesi doğal olarak yalıtıyor.

İnsanlığın, bağının koptuğu toprakla tekrar yakınlaşması ve aslında özüne dönmesi için bu tarz evler bence bu yazıdaki seçenekler içinde en iyisi.

Aşağıdaki fotoğraflar da Akdeniz Bölgesi’nden bir çuval eve ait. Alakır Vadisi’ni HES projesine karşı savunan Alakır Nehri Kardeşliği İnisiyatifi inşa etmiş. Evin adım adım yapım aşamalarını da anlatan bir rehber yayımlamışlardı. Detaylar için: alakirinsesi.org

Bazı malzemelerin eş dosttan temin edildiği çuval ev “Çuva” yaklaşık 1500 TL ye mal olmuş. İşçilik maliyeti ise sıfır.

Ekolojik ev Alakır Nehri Kardeşliği İnisiyatifi'nin yaptığı çuval ev

Saman ev

Bu ev ise Kırşehir’den. Bahçe eğimli olduğu için su basmanı kısmını betondan yapan ev sahibi çift, kalan her yerde saman kullanıyor. Saman nemi dengeliyor ve eve nefes aldırıyor. Youtube’da saman ev diye arama yaptığınızda Türkiye’den bir sürü güzel örnek göreceksiniz.

Öğretmen çiftin saman balyaları ile inşa ettiği ev. Görsel: CNN Türk

Bhunga, Hindistan’da bir saman ev.

8-Akıllı Ev

Sıcaklık, ışık, güvenlik gibi unsurların otomasyonu gibi nesnelerin interneti ile yeşil teknolojileri kullanarak tasarruf sağlayan doğa dostu ev.

9-Sürdürülebilir Çiftlik Evi

Practice Architecture. Fotoğraf: Oskar Proctor

Karbon nötr bir ev! İngiltere’nin Cambridgeshire kentinde bulunan Margent Çiftliği’ndeki bu ev, daha sağlıklı ve daha temiz bir çevre felsefesi ile çalışan çiftlikte üretilen kenevirden inşa edildi. Panelleri kenevir ve kireç karışımından elde etmişler. Ahırın bulunduğu yere güneş enerjisi panelleri koymuşlar.

Evin girişinde büyük ve yüksek bir cam sera sizi karşılıyor.  

Evin cam serası. Practice Architecture. Fotoğraf: Oskar Proctor

Yapı, elektriğini şebekeden bağımsız olarak biyokütle enerjisi ve güneş enerjisinden elde ediyor. Bu ev, kenevir bazlı yapıların bir prototipi.   

Benim gözlemim şu ki son dönemde daha çok insan özellikle salgın süreciyle birlikte küresel iklim değişikliği gerçeğinin daha çok farkına vardı. Önümüzdeki dönemde yaşadığımız evlerin yapımı ve tasarımı açısından da doğal olana, doğaya daha yakınlaşacağımızı düşünüyorum. Çok da iyi olacak.

Şu yazı ilginizi çekebilir: Dijital nesil neden bitkilerle ilgileniyor?

Bunları da beğenebilirsiniz